Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, hanesinde tek başına yaşayan yaşlı bireylerin yüzde 14,3’ünün aynı şehirde destek alabileceği bir yakını bulunmuyor. Medicana Sağlık Grubu Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, bu demografik tablonun yaşlıların nörobilişsel sağlığı üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğunu vurguluyor. Uzmanlara göre, evde bir gözlemcinin eksikliği, kronik hastalıkların yönetimini zorlaştırırken, psikiyatrik süreçlerin de gözden kaçmasına neden oluyor.
Yalnızlık ve sosyal izolasyon arasındaki fark
Fiziksel olarak tek başına yaşamak ile sosyal izolasyonun aynı şey olmadığını belirten Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, her yalnız yaşayan bireyin risk altında olmadığını, ancak sosyal ağların daralmasıyla durumun tıbbi bir krize dönüşebileceğini ifade ediyor. Yapılan araştırmalar, kronik izolasyonun günde 15 sigara içmekle eşdeğer bir erken ölüm riski taşıdığını ortaya koyuyor. Bilimsel veriler, sosyal bağlantı eksikliğinin kalp hastalığı riskini yüzde 29, inme riskini ise yüzde 32 oranında artırdığını kanıtlıyor. Ayrıca, izolasyonun özbakım becerilerini zayıflatarak kronik rahatsızlıkları tetiklediği belirtiliyor.
Demans riskinde yüzde 50 artış
Sosyal etkileşimin azalması, beyindeki nöral ağların yeterince uyarılmamasına yol açıyor. Dr. Yaşar, bu durumun yaşlılarda demans gelişme ihtimalini yüzde 50 oranında artırdığına dikkat çekiyor. Özellikle depresyonun, yaşlılarda unutkanlık ve zihinsel yavaşlama ile seyreden "Yalancı Demans" tablosuna yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Yaşlılık depresyonunun gençlerden farklı olarak üzüntüden ziyade; bitmek bilmeyen vücut ağrıları, uyku bozuklukları ve iştahsızlık gibi somatik belirtilerle ortaya çıktığına dikkat çekiliyor.
Aileler için takip stratejileri
Farklı şehirlerde yaşayan çocukların, yaşlı ebeveynlerini desteklerken bağımsızlıklarını korumaları gerektiğini belirten Dr. Yaşar, aşırı kontrolcülük yerine sosyal etkileşimi teşvik eden bir yaklaşım öneriyor. Telefon görüşmelerinde ses tonundaki donukluk, kişisel hijyendeki ihmaller veya sosyal çevreden uzaklaşma gibi "kırmızı çizgilerin" takip edilmesi gerektiğini belirten uzmanlar, bu tür değişimlerin görüldüğü durumlarda vakit kaybetmeden profesyonel bir destek alınması gerektiğini hatırlatıyor.
