Üst solunum yolu enfeksiyonları ve alerjik atakların en pratik çözümü olarak görülen burun spreyleri, kontrolsüz kullanımda hastayı daha ağır bir sağlık sorununun içine sürüklüyor. Eczanelerden reçetesiz temin edilebilen dekonjestan içerikli ürünler, burun etlerini geçici olarak büzerek nefes almayı kolaylaştırıyor; ancak bu rahatlama, dokular üzerinde yıkıcı bir etkiye dönüşebiliyor. Medicana International İzmir Hastanesi Kulak Burun Boğaz Uzmanı Prof. Dr. Kasım Durmuş, bu ürünlerin 5 günden uzun süre kullanılmasının vücutta ciddi bir ters tepki mekanizmasını harekete geçirdiğini söyledi.
Kısır Döngü: Oksijen Azalınca Damarlar Kontrolden Çıkıyor
Prof. Dr. Durmuş, spreylerin içindeki etken maddelerin burun içindeki damarları aşırı derecede kasmasıyla dokulara giden oksijen miktarının düştüğünü ifade etti. Bu durumun vücudun savunma mekanizmasını devreye soktuğunu aktaran Durmuş, "İlaç 3-5 günden fazla kullanıldığında, burun mukozasındaki reseptörler bu aşırı uyarıdan yorulur ve reseptör sayısını azaltır. Reseptör sayısı azaldığı için ilaç eski etkisini gösteremez ve damarları kasamaz. Sonuçta ilacın etkisi geçmeye başladığı an vücut aşırı bir tepki göstermeye başlar; beyin, oksijen miktarının azaldığı dokuya acil olarak kan gönderilmesini ister. Aşırı kanla dolan damarlar genişler, geçirgenlikleri artar ve doku arasına sıvı sızar. Bu durum burun içinde çok şiddetli bir ödem ve şişlik meydana getirir; daha ağır bir burun tıkanıklığına yol açar. Hasta spreyi sıkmadığı zaman şikayetleri daha da artar, sprey ihtiyaç sıklığı yoğunlaşır ve süreç bir kısır döngüye girer" dedi. Uzman hekim, bu döngünün uzun süre devam etmesi halinde damarların kasılma yeteneğini tamamen yitirdiğini ve burun etlerinin kalıcı olarak büyüdüğünü kaydetti.
Psikolojik Boyut: Sprey Unutulduğunda Panik Atak Kapıda
Bağımlılığın yalnızca fiziksel bir ihtiyaç olmaktan çıktığını, zamanla psikolojik bir zorunluluğa dönüştüğünü vurgulayan Prof. Dr. Kasım Durmuş, bu hastaların yaşadığı durumu şu sözlerle anlattı: "Böyle bir durum, bağımlılığın fiziksel boyutun ötesine geçerek psikolojik bir bağımlılığa dönüştüğünü göstermektedir. Bu hastalar, özellikle sprey yanlarında olmadığı zaman burunlarından nefes alamadıkları için boğulma hissine kapılmakta ve bu durum panik atağı tetiklemektedir. Stres arttığı için burun damarlarında daha fazla genişleme ve tıkanıklık meydana gelmektedir." Tedavi sürecinde hastaların spreyi aniden bırakmasının doğru olmadığını belirten Durmuş, kademeli bir azaltma yöntemi uyguladıklarını ve bu süreçte bağımlılık yapmayan kortizonlu spreyler, antihistaminikler ve hipertonik burun yıkama solüsyonlarından faydalandıklarını aktardı.
Cerrahi Seçenek: 4 Haftalık Medikal Tedavi Yetersiz Kalırsa Ne Olur?
İlaç tedavisine rağmen iyileşmeyen hastalar için cerrahi müdahalenin kaçınılmaz hale geldiğini söyleyen Prof. Dr. Durmuş, "Eğer medikal tedaviye başlamadan önce yapısı tamamen bozulmuş burun etleri mevcutsa, bu hastalar sadece ilaç tedavisi ile düzelmez. Ancak bu hastalarda öncelikle mukozal hasarı düzeltmek amacıyla medikal tedaviye başlanır, sonrasında ise cerrahi tedavi planlanır. Eğer uygulanan medikal tedaviye rağmen 4 hafta sonra hastanın burun etleri normale dönmüyorsa, cerrahi tedaviye başvurulmalıdır" ifadelerini kullandı. Burun tıkanıklığının başlı başına bir hastalık değil, altta yatan bir sorunun belirtisi olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Kasım Durmuş, bu spreylerin reçetesiz satılmaması gerektiğini ve herhangi bir şikayet durumunda vakit kaybetmeden bir Kulak Burun Boğaz uzmanına başvurulması gerektiğini sözlerine ekledi.
