Manisa’nın Demirci ilçesinde sonbaharın gelmesiyle birlikte kırsal mahallelerde yaşayan kadınlar için yoğun bir mesai dönemi başladı. Bölgenin yüksek kesimlerinde ve yaylalarda kendiliğinden yetişen çitlembik ağaçları, yöre halkı için önemli bir gelir kapısı haline geldi. Her yıl yaklaşık 450 ton civarında toplanan bu doğal ürün, bölgedeki kadınların el emeğiyle işlenerek ekonomiye kazandırılıyor.
Zorlu hasat süreci ve üretim aşamaları
Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte kovalarını alarak dik yamaçlara tırmanan kadınlar, topladıkları çitlembikleri çuvallarla evlerine taşıyor. Hasat edilen ürünler, yapraklarından ve istenmeyen parçalardan arındırılmak amacıyla su dolu büyük kazanlarda yıkanıyor. Temizlenen çitlembikler, güneş altında kurutulmaya bırakılıyor. Bu sürecin sonunda ürünlerin bir kısmı çerez olarak tüketilmek üzere ayrılırken, büyük bir bölümü ise yağının çıkarılması veya sanayide hammadde olarak kullanılması için İstanbul, Ankara, Bursa ve Gaziantep gibi büyükşehirlerdeki firmalara gönderiliyor.
Geleneksel yöntemlerden sanayi üretimine
Bölgede yıllardır çitlembik toplayan 78 yaşındaki Zeynep Sönmez, bu geleneğin çocukluğundan beri sürdüğünü belirtiyor. Eskiden sadece kendi yağ ihtiyaçlarını karşılamak için topladıkları çitlembiklerin günümüzde önemli bir ticari değere dönüştüğünü ifade eden Sönmez, ürünün işlenme aşamalarını şu sözlerle özetliyor: "Eskiden kendi yağımızı çıkarıp tüketirdik, şimdi ise kurutup satışını yaparak aile bütçemize destek oluyoruz."
Rahmanlar Mahallesi sakinlerinden Havana Sönmez ise çitlembiğin sadece ekonomik bir değer olmadığını, aynı zamanda şifa kaynağı olarak da görüldüğünü vurguluyor. Mide rahatsızlıklarına ve hazımsızlığa iyi geldiği, astım gibi solunum yolu sorunlarında destekleyici olduğu bilinen çitlembik, yöre halkı tarafından hem geleneksel yemeklerde hem de çerez olarak sofralarda yerini alıyor. Demirci’nin yaklaşık 40 mahallesinde sürdürülen bu hasat, bölge kadınlarının dayanışmasıyla her yıl yeniden hayat buluyor.
