Aydın’da faaliyet gösteren Ekosistemi Koruma ve Doğa Severler Derneği (EKODOSD), orman yangınlarıyla mücadelede alışılmışın dışında bir çözüm önerisini masaya yatırdı. Dernek tarafından düzenlenen toplantıda, orman ekolojisinin korunmasında otçul hayvanların oynadığı kritik rol ele alındı. Uzun yıllardır ormanlara zarar verdiği gerekçesiyle yasaklanan keçi otlatma faaliyetlerinin, aslında yangın riskini minimize eden doğal bir yöntem olduğu vurgulandı.
Yangın Ekolojisi ve Bütüncül Yönetim
Toplantıya katılan Yangın Ekoloğu Doç. Dr. Okan Ürker, orman yangınlarının sadece birer afet değil, sosyal ve ekonomik boyutları olan karmaşık süreçler olduğunu ifade etti. İklim değişikliği ve kırsal nüfusun azalmasıyla birlikte orman tabanında biriken yanıcı maddelerin "yakıt yükü" oluşturduğuna dikkat çeken Ürker, 1950 yılından itibaren uygulanan kısıtlamaların, orman altı örtüsünün kontrolsüz büyümesine yol açtığını belirtti. Uzmanlar, bu durumun son yıllarda karşılaşılan mega yangınların şiddetini artırdığını savunuyor.
Doğal Temizlikçiler Yangın Hızını Kesiyor
Keçilerin orman altındaki kurumuş otları, çalıları ve dökülen yaprakları tüketerek doğal bir temizlik yaptığını belirten Doç. Dr. Ürker, bu biyolojik müdahalenin yangınların yayılım hızını ciddi oranda düşürdüğünü açıkladı. Avrupa’nın Akdeniz ülkelerinde uygulanan ve "silvo-pastoralizm" olarak adlandırılan entegre model, orman, mera ve hayvancılığı bir araya getirerek hem ekosistemi güçlendiriyor hem de yangına dirençli alanlar yaratıyor. İspanya ve Portekiz’deki projelerde, kontrollü otlatma sayesinde yanıcı madde yükünün yüzde 60’lara varan oranlarda azaltıldığı gözlemlendi.
İspanya Modeli Türkiye İçin Örnek Olabilir
Türkiye’de yaklaşık 76 yıldır uygulanan yasakların aksine, İspanya’nın Endülüs bölgesinde çobanlar ve sürüleri devlet destekli projelerle ormanları koruyor. "Akıllı tasma" ve "sanal çit" gibi teknolojilerin kullanıldığı bu sistemde, hayvanlar yüksek riskli bölgelere yönlendirilerek yangın öncesi önleyici bir bariyer oluşturuluyor. Doç. Dr. Ürker, benzer bir modelin Türkiye’de hayata geçirilmesinin hem ormanları yangınlara karşı daha dayanıklı hale getireceğini hem de kırsal kalkınmaya ekonomik bir ivme kazandıracağını sözlerine ekledi.
