İzmir’in Tire ilçesinde yaşayan 66 yaşındaki Raife Baysal, 13 yaşından beri çarkın başından ayrılmayarak, teknolojinin gölgesinde kaybolmaya yüz tutmuş ata mirası urgancılık sanatının son temsilcisi olarak görev yapıyor. Erkek egemen bir alan olarak bilinen bu zorlu mesleği, kadın zarafeti ve ustalığıyla birleştiren Baysal, geleneksel yöntemleri günümüzün estetik anlayışıyla harmanlıyor.
Tarihi Bir Mirasın İzinde
Raife Baysal, ürettiği halatların sadece birer ip olmadığını, aynı zamanda tarihin önemli dönüm noktalarında aktif rol oynadığını vurguluyor. Baysal, "1453 yılında İstanbul’un fethinde gemilerin karadan yürütülmesinde kullanılan halatlar, Tire’den gitmiştir. Kurtuluş Savaşı döneminde ise uçak gövdelerinden tekstil ürünlerine kadar pek çok alanda bu doğal dokuma kullanıldı" diyerek mesleğinin köklü geçmişine dikkat çekiyor. Tamamen doğal bitki liflerinden elde edilen bu ürünlerin, sağlık açısından da önemli faydaları olduğuna inanılıyor.
Modern Tasarımlarla Geleceğe Taşınıyor
Endüstriyel ürünlerin piyasayı ele geçirmesiyle kullanım alanı daralan urgancılığı, dekoratif ve hediyelik eşya sektörüne uyarladıklarını belirten Baysal, çanta ve şapka gibi modern tasarımlarla zanaatını günlük yaşama dahil ediyor. Babasının yıllar önce "Bunlar gün gelecek antika olacak" sözünü hatırlatan Baysal, bugün tezgahın başına geçtiğinde aynı duygusallığı yaşadığını ifade ediyor.
Genç nesillerin bu kültürel mirası tanıması için atölyesini okullara açan ve oğluna da mesleği öğreten Raife Usta, "İnşallah bu sanat bitmesin, gelecek kuşaklar bu ruhu yaşatmaya devam etsin" temennisiyle çalışmalarını sürdürüyor.
