Muğla’da on yılı aşkın süredir yürütülen titiz bir tarım çalışması, beklenen sonucunu verdi. Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü tarafından 2015 yılında hayata geçirilen Tıbbi Aromatik ve Boya Bitkilerinin Geliştirilmesi Projesi (TAB Projesi) kapsamında tesis edilen sakız bahçelerinde, 2026 yılıyla birlikte ilk hasat dönemine girildi. Uzun yıllara yayılan emeğin karşılığı, bugünlerde bahçelerde toplanmaya başlanan ürünlerle alınıyor.
Proje kapsamında bugüne kadar Muğla genelinde yaklaşık 100 dekar alanda sakız üretimi gerçekleştiriliyor. Kavaklıdere ve Yatağan ilçelerinde yoğunlaşan üretim faaliyetleri, diğer ilçelerde de devam eden çalışmalarla birlikte genişletilmeye çalışılıyor. Bölgedeki üreticiler, bu kapsamda hem yeni istihdam alanları oluşmasını hem de katma değeri yüksek bir ürünün ekonomiye kazandırılmasını sağlıyor.
Uzun vadeli yatırımın meyveleri toplanıyor
Sakız bitkisinin doğası gereği yavaş büyümesi ve hasat olgunluğuna geç ulaşması, üreticiler için ciddi bir sabır süreci anlamına geliyor. 2015 yılında dikilen fidanlar, yaklaşık 11 yıllık bir gelişim evresinin ardından ancak bu yıl ürün vermeye başladı. Bu süreç, sakız yetiştiriciliğinin kısa vadeli bir gelir kapısı olmadığını, aksine uzun soluklu bir tarımsal yatırım gerektirdiğini ortaya koyuyor.
Elde edilen ürünün ekonomik değeri ise oldukça dikkat çekici. Muğla’da dekara yaklaşık 50 sakız bitkisi dikilirken, ağaç başına ortalama 250 gram ile 1 kilogram arasında verim alınabiliyor. Piyasada toptan satış fiyatı 30 ile 35 bin TL arasında değişen sakızın perakende değeri ise 50 bin liraya kadar ulaşabiliyor. Bu rakamlar, sakızı bölge çiftçisi için ciddi bir gelir kaynağı haline getiriyor.
Sakızın kullanım alanı oldukça geniş. Gastronomiden gıda sektörüne, kozmetikten çeşitli endüstriyel üretim süreçlerine kadar pek çok alanda değerlendirilen bu doğal ürün, Türkiye’de yeterli miktarda üretilemediği için iç talebin büyük bir bölümü ithalatla karşılanıyor. Muğla’da yürütülen projelerin temel hedeflerinden biri de bu tabloyu değiştirmek. Yerli üretimin artırılmasıyla birlikte hem iç pazarın ihtiyacının karşılanması hem de dışa bağımlılığın azaltılması amaçlanıyor.
Envanter çalışması ve gelecek planları
Muğla’daki sakız üretimini geliştirme çalışmaları, Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü ve Orman Bölge Müdürlüğü iş birliğiyle sürdürülüyor. Bu kurumların yanı sıra Güney Ege Kalkınma Ajansı (GEKA) ile ortak yürütülen bir diğer projede ise Muğla’nın sakız envanteri çıkarılıyor. Bu kapsamda farklı bölgelerdeki sakız ağaçlarından yaprak ve sakız numuneleri alınarak kalite analizleri yapılıyor. Elde edilen veriler, diğer bölgelerdeki ürünlerle karşılaştırılarak Muğla sakızının karakteristik özellikleri ortaya konulmaya çalışılıyor.
Çalışmaların tamamlanmasının ardından bir çalıştay düzenlenmesi planlanıyor. Bu çalıştayda, Muğla’daki sakız üretim alanlarının genişletilmesi ve yetiştiriciliğin geliştirilmesi için bir yol haritası belirlenecek. Ayrıca, saha çalışmalarından elde edilen bilgi ve sonuçların kitap haline getirilerek hem sektör temsilcilerinin hem de üreticilerin kullanımına sunulması hedefleniyor.
Muğla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün koordinasyonunda yürütülen tüm bu faaliyetlerin nihai amacı, ilin sakız üretiminde ülkemizin önemli merkezlerinden biri haline gelmesini sağlamak. Bu hedef doğrultusunda hem üretim miktarının artırılması hem de yetiştiriciliğin bölge genelinde yaygınlaştırılması için çalışmalar kararlılıkla devam ediyor.
